SA AKING PANAGINIP

Umiihip ang hangin, humahampas sa makinis mong katawan. Isinasayaw ang mga punong luntian. Inililipad ang mga tuyong dahon patungo sa kung saan. Kay inam pagmasdan, ang babaeng iyon na nakatayo sa gitna ng kaparangan. Ang babaeng aking iniibig. Ang babaeng pumukaw ng aking kamalayan.

Matagal ng panahon ang nakalipas subalit sariwa pa sa aking alaala ang lahat. Ang iyong mga ngiting nagpapaligaya ng aking buong maghapon. Ang maamo mong mukha na hindi nawawaglit sa aking paningin. Paano nga ba tayo nagkakilala? Ahhh.. oo nga pala. Napukaw ang ating interes sa isang kwentong pareho nating sinubaybayan, nagsakasalubong tayo sa lugar ng siyang may akda niyon. Doon tayo nagsimula, hindi inaasahang sisibol ang damdaming alam nating mali subalit hindi natin nagawang pigilan. Marahil noon lamang natin naramdaman ang kakaibang damdaming nagbigay ng kulay sa mundong ating tinatahak. Alam nating walang patutunguhan kundi sakit. Matinding sakit na katumbas ng ating nararamdamang kasiyahan.

Milya ang sa atin ay nakapagitan subalit hindi naging sagabal upang ating pagsaluhan ang tamis ng pag-ibig. Magkasama nating inakyat ang hagdanan patungo sa kaitaasan, sa dulo hawak kamay nating nilipad ang kalawakan, nakapailalim sa atin ang daigdig. Pinagmamasdan ang pag inog nito.  Sabay din tayong babalik upang magpaalam sa isa't isa at magbibitiw ng pangakong magkikita muli kinabukasan. Ulila sa magdamag at dinig ang bawat pitik ng orasan. Hindi maiwasan ang pangamba, samu't saring panghihinayang ang sumasagi sa aking isip subalit nanaig ang  pananabik na muli kang masilayan.

Paulit ulit, hindi na mabilang ang dahong nalagas ng panahon. At dumating pangyayaring alam naman nating s'yang ating patutunguhan subalit hindi natin inaasahan sa kadahilanang atin na lamang na hinayaan. Masakit. Napakasakit.

Hindi natin magagawang takasan ang riyalidad sa pamamagitan lamang ng ating panaginip. Babalik at babalik tayo sa katotohanang hindi tayo para sa isa't isa. Aking tinanggap ang aking kamalian. Alam nating ito talaga ang nararapat subalit ganon pa man, hindi ko pinagsisihan ang mga pangyayari.

Maraming salamat sa masasayang alaala.

Aakyat muli ako sa hagdanan at pagdating sa dulo lilipad ako sa kalawakan at papailalim muli sa akin ang daigdig.  Doon lamang kita masisilayan at makakapiling na muli. Doon lamang... sa aking panaginip.

LURAY LURAY NA GANDA

---> Sino ka? Anong lugar ito? Bakit ako nandito? Anong...? Anong nangyayari?


<-- Oh teka lang. Isa isa lang ang tanong? Mahina ang kalaban. Hinga ka muna ng malalim. Ipahinga mo muna ang iyong isip. Marami kang dapat na maintindihan. Ilibot mo ang iyong paningin sa kapaligiran.
<-- Ano? Maganda diba? May pagkakasundo ang bawat tao. Nagdadamayan sa gawain. Malinis ang paligid. Maaliwalas ang daloy ng tubig sa ilog. Kay sarap maligo. Simpleng simple ang buhay ng tao. Walang mabigat na krimen na nangyayari.Walang cellphone. Walang internet. Walang dayaan ng boto kaya hindi nananakaw ang kaban ng bayan. Walang pork barrel.


---> Nananaginip yata ako. Wag mo muna kong gisingin. Gusto kong namnamin ang sariwang hangin. At oo, ang ganda ng lugar na ito. Kasing ganda ng babaeng kaharap ko. Nakabibighaning ganda mo.


<-- Yan ang gusto ko sa'yo. Ang tamis mong magsalita. Para kang pulitiko. Bulaan.


---> Kung maka pulitiko ka naman.


<-- Tama naman diba?


---> Kung sabagay. Pero hindi naman lahat  eh bulaan.


<-- Ha ha ha...


---> Nakakatawa ba ang aking sinabi? Oo nga pala. Nakakatawa nga. Pero nakakaiyamot din naman.


<-- Hahaha...
<-- Naakit ka sa aking ganda, ito ang tunay na ako pero matagal na panahon na iyon. Mabighani ka pa kaya sa akin kung sakaling makita mo ang itsura ko sa kasalukuyan? Sige, ipapakita ko sayo ang aking anyo na iyong pinagsamantalahan.


---> Totoong anyo? Pinagsamatalahan kita? Kasalukuyan? Ibig sabihin nagkukunwari ka lamang? Teka hindi ko maintidihan. Anong sinasabi mo?


 <-- Para malinawan ka. Masdan mo ngayon ang iyong paligid. Naghihilahan ang bawat tao pababa. Tambak ang basura sa paligid. Makakaligo ka pa kaya sa mistulang kanal na ilog na iyon? Modernong moderno ang buhay ng tao, pero kahirapan ang iyong makikita.  May nagbubuwis ng buhay dahil sa cellphone. Laganap ang korapsyon. Nabubusog ang mga buwaya sa pork barel na yan. May pag-asa pa kaya sa mga batang iyon sa tambakan ng basura?


---> Lahat yan ako ang may gawa?  Ako ang nagsamantala?


<-- Walang iba. Sinadya man  o hindi.  Ngayon humarap ka sa akin.


---> Teka, bakit ganyan ang itsura mo?


<-- Malayong malayo sa nakabibighaning babae na kausap mo kanina. Ang magandang babae at ang lugar na iyong namalas kanina ay iisa lamang. Ito ang aking anyo sa kasalukuyan, luray luray ang damit at larawan ng isang ina na pingasamantalahan ng kanyang mga anak. Kung hindi ka titigil sa kalapastanganan at patuloy mo pa din akong hahalayin, isipin mo nga kung ano pa ang aking magiging anyo sa hinaharap.


---> ......???


<-- Naiintidihan mo ba? Isipin mo nga?


...

ALAB NG DAMDAMIN

Unti unting dumidilim ang paligid. Ang mga huni ng ibon na kanina lamang ay parang malumanay na himig na iyong naririnig, di naglalaon ay humihina at napapalitan ng huni ng kuliglig. Nanunuot ang kilabot na nararamdaman sa tuwing sasapit ang gabi sa kadahilanang hindi maiwasan ang paglalabasan ng mga MALIGNO na lumalapastangan sa iyong angking kagandahan. 

Mapait na karanasang nag-iwan ng pilat na muli’t muling nasasanggi at nanariwa sa iyong kamalayan.

Pumapaimbulog  ang kapangyarihan ng bawat titik sa mga salita na nakalimbag sa mayaman mong PANITIKAN.  Ito lamang ang pamamaraan upang maipabatid at maihatid sa bawat HINUHA ng mga mangmang ang asal na dapat na siyang nangingibabaw, ang dugong siyang dapat na manalaytay sa ugat ay tunay at hindi mapanlinlang.

Nais mo lamang na wasakin ang LARAWAN na palagiang nagpapasakit sa balintataw mong umaapaw ang luha. Larawang nagdudulot ng pighati at kumikintal sa pagal mong pag-iisip. Nag-aalab ang damdamin sa bawat pagsilay ng liwanag sa dakong silangan. Haharap sa GALUNGGONG na nakahain sa hapag na siyang ibinabagay sa iyo samantalang hindi naman nararapat. Umaasang sa pagsilip ng dapit hapon magakakaron ng pagbabagong magaganap.

Humuhuni ang mga KULISAP sa dako pa roon, nagpapahiwatig lamang na malapit na naman ang sandaling iyong kinakatakutan. Subalit manhid na ang iyong kalooban sa palagiang paglapastangan. Sumisidhi ang iyong pagnanais na katapusan. Katapusan ng pananakop ng mga halimaw ang asal. At ang pagbangon ng katawan mong matagal ng nakahilig at nakayuko sa tuyong damuhan na iyong tinatapakan. 

Umaapaw ang kaalaman. Nakarating sa mangmang na pag-iisip ang kapangyarihang nakalimbag. Kaalaman na siyang bumubuhay sa dugong nananalatay sa bawat ugat ng nakamalas. Ang kaalaman na hinding hindi matatagpuan saan mang sulok ng SILID-AKLATAN. Simula na ng pagpapalaya sa damdaming uhaw sa kasarinlan.

Matagal na paghihirap ang pumipigil sa bawat sandali. Maraming dugo ang nadilig sa lupang ipinaglaban. Hindi naglumaon at nanaig ang damdaming nag-aalab. May ngiti sa labing sumasalubong sa bukang liwayway at ganun din sa kanyang pamamaalam. Bumukas ang pinto ng KAGAWARAN na matagal nang nakapinid sa mga itinuturing na mangmang. Ang bawat pananim upang may maihain sa hapag, umaani ng karangalan at ng paggalang. Kaysarap damhin.

At tumitingala na ang mga karatig sa iyo. Isang kahangahangang SARANGGOLA na malayang lumilipad sa kalawakan. Kasama ang mga BAYANI na iyong kinalulugdan.  Sumasalubong sa malakas na hangin o bagyo pa man. Hindi tumitiklop, may kisig at yabang habang pinagmamasdan. At payapang muling lalapag sa luntiang DAMUHAN.

*suporta sa "bagsik ng panitik" ng DAMUHAN

INAHING MANOK (repost & edited)

Krruuuukkk, krukkkk....

Narinig kong sigaw ni nanay, nanonood  ako ng Voltez V nung mga oras na un. kakadating ko lang galing eskwela. nalimutan ko, ako nga pala ang nakatoka na magpatuka ng manok kada hapon..tsk tsk. Bye Steve, bye little john, bye Big Bert.. Jamie bukas ulit, at Mark wag masyadong mafeeling. Paalam ko sa tropa sabay patay ng TV.

Nakatutuwang magpatuka ng manok na tagalog namin (native chicken) ang dami kasi, ang iba maiilap, ang iba mababait.. naglalapitan at tinutuka ang paa ko. Kada alas 5 ng hapon, nagitipun tipon sila sa likod bahay namin, oras na ng hapunan. Hawak ko ang palanggana ng kinukod na nyog na pagkain nila, yan ang alternative namin pag wala kami pambili ng mais.

Kruukkkk.. krukkk...

Ibinudbod ko ang kinudkod na niyog sa kawayang binyak na nakahilera na akala mo terminal ng bus ang pagkakaparada. Napansin ko ang isang inahin na may akay na mga sisiw na hindi bababa sa 18. Walang makalapit, pinoprotektahan ang sisiw habang sila ay kumakain.

Sabi ng akin ni Nanay, kita mo Banjo, paglaki ng mga sisiw na yan, iiwanan din nila ang kanilang ina. Hindi ko na inisip kung anong ibig nyang sabihin sa akin.


Matagal na panahon na din ang nakalipas. Bigla ko lang naalala. Tinanong ko ang aking ina.. Nasaan na ina ung inahin natin dati na may akay na maraming sisiw?

Nagkwento ang aking ina...

Anak, diba't iniwan na sya ng kanyang mga sisiw? Lam mo anak, sobrang bait ng ating inahin sa kanyang mga anak. Walang makalapit na kaaway, ano mang hayop ang lumapit sa kanila, aso, pusa, daga, kambing, hinarap nya ng buong tapang. Ayaw nyang may mawalay o may mapahamak na isa mang sisiw nya. Tinuruan nya ang kanyang mga anak na lumipad, tumalon sa puno, iwagayway ang pakpak. ano mang uod na makita ng ina, binibigay nya sa kanyang mga anak. Pero tulad ng sabi ko sayo, iniwan din ang ating inahin ng kanyang mga anak....

Nasaan ang ating inahin Ina.?... Ang aking ulit na tanong kay Ina

Yan anak nasa harapan mo na.. may sakit, lugmok sa kahirapan, hindi makabangon, nakaratay sa kanyang pugad. Anak nabanggit ko ba sayong nagbalikan ang kanyang mga sisiw noon pagkatapos ng mahabang panahon. Malalaking tandang at dumalaga na, may tikas at yabang. At alam mo ba kung saan sila galing, galing sila sa ibang pugad. Doon nila ginamit ang lahat ng kanilang natutunan.  At nang magbalik, hindi na nila kilala ang kanilang tunay na Ina. Nalimot na nila lahat ang kabutihang ginawa ng ating inahin para sa kanila. Wala tayong magagawa anak, hindi naman sistema pero yan ang kadalasang nangyayari sa kanila.

Tumahimik ako sandali.. Tiningnan ang aking ina, ngumiti sa akin..

Anak, alam mo bang may pangalan ang ating inahin?

PILIPINAS ang ngalan nya...

TAG ARAW

"Aray, ang kati.. hayup ka, nakaupo lang ako dito tapos kakagatin mo ako" Sabay tiris ko sa isang langgam na kumagat sa aking paa.

kakaahon ko lang sa mula sa ilog bitbit ang isang galon ng tubig na aming maiinom para sa maghapon. Mataas na ang sikat ng araw nung umagang yun. Sa lilim ng isang punong aking kinuupuan, manaka nakay tumatama saking mga mata ang sikat ng araw dulot ng pagwagayway ng dahon. Unang araw ng bakasyon ko sa eskwela.. oo nga pala, tag-araw na.

Naalala ko ang aming kapitbahay noong nakaraang taon. Ganito ring panahon. Dahil kadarating lang ng tatay na seaman. Hindi nagpapalit ang linggo na hindi umaalis ng bahay. May dalang salbabida at may arkiladong sasakyan. Nakatingin lang ako sa aking kababata habang masayang tumatalon papunta sa jeep na iyon. Summer, sigurado pupunta na naman sila sa Beach. Halos linggo linggo nakakaramdam ko ng inggit.

"Nay, kelan kaya tayo makakapag outing nina tatay, buti pa sila malimit mag outing?" ang aking tanong noon sa aking ina habang nakatingin ako sa palayong jeep na sinasakyan ng aming kapitbahay.

"Anak, alisin mo sa katawan mo ang inggit, walang maidudulot na kabutihan yan sa iyo, mabuti pa, sumama ka sa amin ng itay mo. Pupunta tayo sa ilog. Doon ako maglalaba ng mga tanggap kong labada.  Magdala ka ng bihisan  doon ka maligo at doon din tayo manananghalian"

"Yehey, sige po" Sa isip isip ko, ok na din ang ganito. Makakapaglangoy din naman ako.

Halos buong tag-araw na iyon noon, madalas kami sa ilog ni inay. Siya naglalaba, habang ako naman ay naglalaro. Ang itay naman ay namumutol ng kawayan na ginagawang buslo upang ibenta sa bayan.  Ganoon din ang aming kapitbahay sa kanilang outing. Walang pagsidlan ang tuwa ng aking kababata pag nagkwento tungkol sa outing nila. Ipinagyayabang pa sa akin ang mga produktong nabili nila doon. Dahil sa sinabi ng aking Inay, wala akong inggit na naramdaman.

Dumating noon ang pasukan sa klase, at kasabay noon ay ang tag-ulan. Nagulat ako sa unang araw ng aking pagpasok dahil sa bago kong uniprome, pati na ang iba kong gamit. Tinanong ko pa si inay kung bakit bumili pa ng bagong damit gayong meron pa naman ako magagamit.

"Anak, yan ang bunga ng mahabang tag-araw" Hindi ko pa naintindihan ang sagot ni inay.. Ngumit na lang sya sabay kuha ng payong upang iaabot sa akin. 

Kasabay ko pumasok ang aking kababata, napansin nya ang bago kong mga gamit at uniporme.

"Ay, mabuti ka pa, bago lahat ng damit at gamit mo, samantalang ako nagpapabili kay itay eh ayaw ako bilhan. Wala na daw kami pera kasi hindi pa tinatawagan si itay sa kanilang barko" Ang inggit na sabi ng aking kababata.

"Ahh iyan din siguro ang bunga ng mahabang tag-araw" inosente kong sambit sa kanya sabay pasok sa loob ng room.



"Aray, naman sige na aalis na." kagat ng langgam ang nagbalik sa aking malayong pagiisip, hindi ko sinasadyang natapakan ko ang kanilang daraanan.  Pinagmasdan ko ang mga langgam na may bitbit na kung ano ano at sunod sunod na naglalakad. Nakikita ko ang aking mga magulang sa kanila.

"Anak, tayo na jan.. balikan mo mamaya ang nanay mo doon sa baba" Ang aking itay habang may pasan naman na Kawayan. Sa likod nya ay aking kababata na hingal na hingal at lawit ang dila dahil sa bitbit nyang galon ng tubig.


Napangiti ako. Panahon na naman ng tag-araw.

BASTOS BA O BASTOS NGA BA?

 (paalala: ang susunod na inyong mababasa kung di mo skipread hehehe ay naglalaman ng ilang salita nahindi angkop para sa mga  bata. Patnubay ng.... ng..... ng....  ah bahala ka na.. hehehe)

Kagabi lang habang kausap ko ang isang kapitbahay na matanda sa harap ng aming tindahan, Bumili sya ng isang sardinas, 5 piso na suka, isang balot ng miswa, at nang alltime magic sarap, biglang nalalag ang hawak nyang pera, di ko alam kung bakit pero sumigaw sya ng "ay puke ng palakang nahulog at tumalon ayyyyyy... " wahahaha.. sabi ko kay Inang.. "nasaan ho, nasaan? nasaan? wahahahaha.." "dyaskeng bata ka" pero pinulot ko isa isa ang barya na nanlaglag.

Iba't iba ang ekspresyon ng mga matatanda sa nayon o ang lumalabas na salita sa kanilang bibig kapag sila ay nagulat, o sa mga di inaasahang pangyayari na malayo ang kanilang pagiisip. Ang mga salitang ito ay tumutukoy sa maseselang bahagi ng katawan ng isang tao o ng hayop. Katulad na lang ng "ay titi ng kabayong malaki", "ay uten mo", "ay bayag ng kalabaw", "ay titi ni San Pedro", at iyon nga sabi ni kakang "ay puke ng palaka".  Ang bastos ba? siguro nga bastos ito kung ang mag iisip ay isang mangmang. Iniisip ko kung ito ay kabastusan, bakit inimbento pa ang salitang itinitawag nating sa ating maseselang bahagi ng ating katawan. Sa tingin ko naman, kabastusan na ito kung sadyang tinutukoy na may halong malisya sa isip o kamanyakan.

Sa aming baryo may isang matandang magweweteng, iba naman ang estilo kapag nagugulat. Isang beses tumaya ako sa kanya kasama ko ang barkada ko, biglang sumigaw ang barkada ko ng "HINATAW NG PAYONG". at arrraaaaaayyyyyyyy.. hinataw nga ko ni kakang sa mukha, sapol na sapol. Nakatutuwang isipin na may ganong tao pag nagugulat, pero hindi ko naman pinagtatawanan.

Ang ganitong ekspresyon ay hindi lamang sa matatanda natin maririnig. Sa panahon ngayon,  maging sa mga kabataan o kahit sa bata pa lamang madidinig na din. Ang kaibahan nga lang, hindi lang sa pagkagulat nila ito binabanggit kundi maging sa kanilang ordinaryong paguusap. "PutangIna pare, ayos ito", "shit, nalumitan ko cell ko". "Tang ina naman, ang ganda, fuck". Yan ang palamuti sa bibig ng karamihan ngayon. Mga salitang kahit sa anong paraan pa natin banggitin. Sa katuwaan, sa kwentuhan, galit, pagdaramdam, sa kahit na anong pangyayari, hinding hindi mababago ang kahulugan.  

Siguro nga patunay lamang na lumilipas ang panahon. Kasabay ng pagbabago ng panahon natin ay pagbabago ng paguugali ng tao. At depende na din siguro sa kanilang paligid. Pero hindi naman isa siguro ito dahilan para maging palamuti na ito ng bibig sa araw araw. Hindi naman sana dumating ang panahon na sumalamin na din sa ating pagkatao ang lahat nababanggit nating ganito.

Wala lang, napansin lang ng tambay dahil kay Inang.  :)

MANGGA

Tutut.... tutut... 

Abala ako sa pagkukumpuni ng broom broom ko ng may nagtxt. Kinuha ko selepon ko at binasa, aba at ang walanghiya dumating na pala, nakaalala pa.. napangiti ako sa nabasa ko. 


Tanda ko pa noon, lumapit ka sa akin at inaya mo kong mag inuman. Limang beses ka nabigo sa pag ibig sa iisang babae. Sa bawat inuman natin, ramdam ko ang sakit na nararamdaman mo. Ibinuhos mo sa alak ang lahat. Hanggang sa huling beses ka lumapit sakin, at inaaya mo ulit ako mag-inuman. Sa isip isip ko, basted ka na naman. Tama nga ang nasa isip ko, pang anim na beses na ito at sa iisang babae. Wala ka talagang kadala dala.

Sa halip na mag-inuman tayong dalawa, inaya kita sa manggahan namin, panahon ng mangga noon, maraming bunga. Pinili ko ang punong minalas, nagiisa lang ang bunga at na sa tuktok pa. Itinuro ko sayo, Inutusan kitang kuhanin mo iyon sa pamamagitan ng pagpukol. Wag mong titigilan hanggang hindi mo tinatamaan at nakukuha. Tanong mo sa akin, "Tanga ka ba?". Sagot ko naman sayo, "Gawin mo na lang at malalaman natin mamaya kung sino ang tanga".

Unang pagpukol, sala. Pangalawa, pangatlo.. hanggang sa hindi ko na mabilang kung naka ilang pukol ka. Pinagmamasdan lang kita, pawisan.. humuhingal.. tulo ang laway sa pagod.. ngalay na ang balikat at braso.. masakit na.. hanggang sa humiga ka na sa lupa pero hindi mo parin tinatamaan ang bunga. Sabi mo, "ayaw ko na, pagod na ko.. ginagago mo yata ako eh". Ngumiti lang ako sayo. Iniabot ko sayo ang kamay ko at hinila kita patayo. Lumipat tayo ng puno na hitik sa bunga. Pumitas ka ng isa na abot kamay mo lang na walang kahirap hirap at iyong kinain. Sabi mo pa, "Ang sarap pare". Tumawa lang ako at tinanong kita. "Ngayon pare, sino sa atin ang tanga?". Natahimik ka at napaisip ng malalim.

Mula noon, hindi na kita nakita. Nalaman ko na lang na nag-abroad ka na pala. Tatlong buwan ka pa lang yata noon sa iyong trabaho ng aking mabalitaan na ikakasal na ang babaeng anim na beses nambasted sayo. Naisip agad kita noon. Sigurado kung nandito ka, baka puno na ng niyog ang ipapukol ko sayo.

Dalawang taon ang lumipas at ngayon nga nagtext ka...

"Pare, kumusta? dito na ko sa atin, punta ka dito sa bahay, inuman tayo. Let's celebrate, malapit na ko ikasal."

"Ok pare, welcome back. Punta na ko jan." reply ko..

"Di ko na kailangang pumukol ng mangga, salamat pare"

Naisip ko, sayang kung hindi ka pa din nadadala, marami pa naman niyog dito sa amin.. hihi :)

***hinugot ko lamang sa kaluban ng aking kukote.

      Na-gets mo ba? kung ganon.. apir ^_^

PAG-ASA SA KANILA

Nakikita ng kabataan ang ano mang mali sa kanilang hinaharap, kamalian na maaring nakikita sa kanilang henerasyong sinusundan, karanasan na maitutuwid nila sa sandaling tumuntong sila bilang isang sibilisado at edukadong mamamayan. Isa yan marahil kung bakit nasabing "Ang Kabataan ang Pag-asa ng Bayan". Nasa kanila ang lakas, ang talino, ang pangarap.

Marahil noon, sumasalamin sa ating mga kabataan ang pagiging makabayan. Pagpapaunlad ng kaalaman ng batay sa kanilang karanasan, sa ugali at tradisyon na kinagisnan. Katulad ng mga laro noon (taguan, patintero, luksong baka, at iba pa) na ang gamit ay buong katawan, humahasa ng lakas, isip at ng talento. Marahil din noong panahong iyon, ang mag-aaral ay nagsasaliksik ng kanilang takdang aralin sa kanilang pamamaraan, nagtitiyagang maglipat sa kanilang kwaderno ng kaalamang sa aklat na sa silid-aklatan lang nila matatagpuan, gamit ang daliri at lapis o ballpen. Dahil sa ganitong karanasan, naging likas na mapamaraan ang mga kabataan. Noon din, karaniwang pangarap din ng isang bata ang maging titser, sundalo, doctor at arkitekto, simpleng pangarap din ang maging magaling na karpintero. Kapag tinanong ang isang bata noon kung bakit ganito nila gusto maging paglaki nila, ang karaniwang sagot ay "Para mapaunlad ang Bayan, o makatulong para sa pag-unlad ng bayan o para tumulong sa mga mamamayan"

Sa panahong ito ngayon, sa ating henerasyon, naging maginhawa ang buhay at dahil yan sa makabagong teknolohiya. Cellphone, digicam, ipod, lalong lalo ng ang internet. Hindi maikakailang malaking tulong sa atin ng internet, mabilis ang komunikasyon.  Ngunit kasabay din ng pagbabago o pagunlad na ito ay ang unti unting paglimot sa ating kinagisnang kultura at pag-uugali. Ang mga bata ngayon, mata lang at ang daliri ang gumagana. Internet lang kailangan, solve na. Hindi ko alam kung ano ang nalilinang sa kanila ng mga larong ito. Siguro nga for entertainment lang o kasiyahan. Ang takdang aralin ng mag-aaral ay isang click na lamang, si pareng google lang ang katapat at presto, may assignment na, ang siste pa karaniwang larawan lang at keywords ang binabasa. Ating tanungin ngayon kung ano ang gusto maging ng mga bata, siguro iyon pa din naman ang sagot nila, maging titser, doctor, etc.. kapag tinanong kung bakit, ang sagot nila "upang tumulong o makatulong sa mahihirap" at ano pa? "upang makatulong sa mahihirap" at ano pa? "Upang makatulong sa mahihirap". Ang iba naman gusto maging, ang magakapagtrabaho sa ibang bansa, at upang makaahon sa hirap. Malayo na ang agwat ng pagkakaiba.

Malaki ang tulong ng ating tekonolohiya sa pag-unlad ng bayan at pag ginhawa ng buhay ng bawat isa. Kaya lamang ang pag-unlad na ito ay sumesentro lamang sa kabuhayan ng bansa. Hindi lahat nadadala ng teknolohiyang ito sa pag-unlad, at minsan pa nga nakakaapekto pa sa kabuhayan ng iba? Pansinin ang ating mga kababayang katutubo at ibang taga probinsya, sa aminin natin at sa hindi, apektado sila ng teknolohiya. Bumababa mula sa kabundukan upang makipagsapalaran. Paano kasi, nasisira na ang kanilang kabuhayan.

Ang riyalidad na nag lipana ang batang lansangan ang patunay na may umuunlad at merong hindi. Ang iba naman, palaboy at sumisinghot ng rugby para pamalit sa gutom, napipiltang gumawa ng masama para lang may makain.

Hindi ko alam kung nakikita ng ating kabataan ngayon ang mali sa hinaharap o ang mismong kamalian ngayon. Kaya pa ba nila ituwid ito para sa lugar na kanilang kinagisnan o para sa sarili na lamang? Nasa kanila pa rin ang lakas, ang talino at ang pangarap. At sa tamang pagsubaybay sa kanilang paglaki at pagdisiplina ng magulang, sila pa din ang Pag-asa ng Bayan.

Ang Larong "Sipa"

Habang naglalakad ako galing sa galing sa paghunta sa kapit bahay, may biglang bumagsak sa harap ko. Gulat ako kasi muntik na ko tamaan, maya maya may batang palapit sakin at kinuha ung bumagsak s harap ko.. "Sipa" pala yun o (atchoy kung tawagin namin nung bata pa ko, wag nyo na tanungin kung bakit atchoy kasi nakagisnan ko lang yan).. Sa mga hindi nakakaalam ng "Sipa" ito ung tinga na may butas sa gitna na nilagyan ng mahabang tali o plastic...

             

                            

                                       (ganito nilalaro un kung hindi nyo alam)

Noong elementary pa ko, kalimitan ginagamit ng mga kalaro ko eh siko o kaya ung kanilang notebook, pero ang talagang ginagamit sa "Sipa" eh paa (syempre kaya nga "Sipa" diba?). Sinisipa ang "Sipa" at hindi kailangan bumagsak sa lupa..pananatilihin mo ang "Sipa" sa ere gamit ang paa sa pamamagitan ng pagsipa, bawat sipa ay may bilang. (Tip, mas ok kung nakasapatos ka kasi masakit sa paa ang mag sipa). Meron ding taya dito. Mapaparusahan mo ang kalaro mo kung sa huling bilang ng pag sipa mo ay talagang sisipain mo ng ubod ng lakas ang "Sipa". Pag natumbok mo, habol ang kalaro mo.. pero iiwasan mo ito masalo ng paa nya at maituloy nya ang pag sipa mo sa kaparehang bilang na ginawa mo at ikaw ang magiging taya.

Ang larong sipa bago ko natutunan, talaga namang sumakit ang bukong bukong ko kasi dun natama ang matigas na bagay na tingga, masakit talaga pero walang reklamo kasi gusto ko matutunan eh. Ito ang laro namin noong bata pa ko.

Pinulot ko ang "Sipa" at inaabot ko sa bata. Ngumiti sakin ang bata sabay pasalamat sakin, kita ko pa ang suot nyang sinelas, nakalagay sa bukong bukong nya. Napangiti ako sa sarili ko kasi ito din ang gawain ko noon.

Nakakalungkot isipin na unti unti ng nawawala ang larong ito ngayon, patunay lamang ng paglipas ng panahon. Dahil sa pagsulputan ng iba't ibang klase ng laro, (computer games, internet, gameboy, at kung ano ano pa) halos nawawala na ang kulturang laro na minana pa natin sa ating mga ninuno. Dinadala ng isang bata ang kung anong kultura meron sya hanggang sa kanyang pagtanda. Nagkakaron ito ng epekto sa kanyang pagkatao. Ang computer games at iba pa na karamihan ay puro barilan, hagaran ng kotse o labanan o digmaan, ano ang ugaling maaring ipasok nito sa kaisipan ng isang bata diba? at tulad din ng "Sipa", pisikal na laro na humuhubog sa iyong kaalaman, na maari mong magamit sa hinaharap. Nakakatuwang isipin na dito sa aming lugar, may naglalaro pa din nng "Sipa" tulad ng batang iyon.

Bakit ko naisulat ito? wala lang naman.. naalala ko noong mga ilang linggo lang nakalipas habang ako'y pauwi sa bahay, may dalawang kabataang dayo lang sa amin at ako'y nakursunadahan.. ayun, Sipa sa mukha ang inabot nila sakin. "kung uso na ang computer games na yan noon, kung hindi bugbog sarado eh baka tepok na ko ngayon"..

note:

nakatulong din sakin ang larong prisoner (sikyo), ang bilis ko kayang tumakbo ngayon hahahaha, hindi umabot sakin ng dumating ang iba pa nilang mga kasamahan... at ang larong plever (ewan ko kung tama spelling, laro na binabato ng bolang medyas ang taya sa gitna at kailangan iwasang tumama ang bola alinman sa katwan ng taya)  magaling din ako umilag wahahahaha, puro hangin tinamaan nila..

Nutri Trip

Natatandaan ko pa noong elemtary, public school ang pinasukan ko, hindi pa uso ang nursery at kinder, pero pede salingkit (saling cat) isasama ka sa grade 1 kung 6 yrs old ka lang at at pagkatapos ng school year, grade 1 ka na ulit. 

Madaming bagay na hindi ko maunawaan noon na ngayon ay unti unting nabibigyan ng linaw sakin, hindi naman ito itinuro noong elementary pa ko, nakikita ko lang na  minsan ginagawa namin mag aaral lalo na kung breaktime. Langya, naalala ko ung nutriban, alam nyo ba yon? Alam ko ang iba alam yan, ung mga nag private school, hindi alam yan. Ito ung tinapay na matigas na malaki, na ang palaman ay nahihiyang peanut butter (kadalasan) at mahiyain din na mantikilya na para may kasama eh nilagyan ng asukal. Hindi ko maintindihan kung pre requisite ba ito para sa maging grade 2 ka, grade 3, grade 4  hanggang 6. 

Sa umagang umaga pa lang, wala pang 8 am, darating na sa clasrrom mo ang isang tray ng nutriban, pag dating ng breaktime, bibigyan kayo ng tig iisa,  may bayad yan ha (hindi ko na matandaan kung magkano) hindi ka makatanggi sapagkat si titser ang nagbbigay, nakangiti ha.. ang tamis.. ang siste pa, kung 40 lang kayo magaaral sa loob ng klasrum, 50 piraso ang dadalhin sa inyo, may matitira.. Yan ang ilalako ng kung sino man ang matoka. Hanggang hapon kailangan maubos mo, kaya kadalasan ang nagtitinda, ang naglilista ng maingay sa klase (noisy/Standing),  may multa sa bawat lista. Bili ka nutriban, pede ka na mag ingay... wahahahah.. langya, ngayon ko lang naunawaan, ang peanut butter pala nahihiya. sa laki ng tinapay, kakapiraso ang palaman.. tsk tsk..

Isa pa sa aking napansin at ngayon ko lang din naunawaan, tuwing field trip oh educational trip. Anong subject ang i-rerelate mo sa mall, sa pagawaan ng lapis, sa star city, sa boom na boom, sa enchanted kingdom? Nagbayad ang nanay ko ng mahal para sa educational na fieldtrip na yan, magkano lang ang ticket, wholesale yan kumbaga, may discount pa, sa mall walang entrance fee..  langya.. tsk tsk...

Ito ang palatandaan, di man tuwiran, pero ang subject na yan, sa aking pananaw, (P.E.) POLITICS EDUCATION. Di tuwirang itinuturo sa estudyante pero natututunan. HIndi garapalan sa mga may mangmang na pag iisip.. hmmmm.. oo nga pala, naalala ko din, ung classmate ko nga pala noong grade 1, ngayon Congressman na.. wahahahah... 

Wat d EF.....

Bata bata, masakit ang madapa

Isang hapon, nakatambay ako sa harap ng tindahan ng nanay ko ng dumaan ang aming kapitbahay na may dalang balde na pinaglagyan ng kaning baboy at may pasan na isang buwig ng saging..

Banjo: Ka isyong, daan muna kayo, eh eh, ginabi yata kayo masyado?

Dumaan nga sa tindahan naupo pa sa may tapat ko, nagtanggal ng sumbrero at nagpaypay (paraan ko lang iyong ng pagbati haha kasi kalimitan pag pinadaan mo ang isang tagabaryo, ang isasagot ay "sige na at akoy may gagawin pa" o kaya "akoy may pupuntahan pa.)

Ka Isyong: Akoy napahunta dyan sa ibaba kaya ako'y ngayon laang.

Banjo: Sinasabi ko na nga ba't nasabit na naman ang nguso nyo eh no hahaha. Ilan na ho ba ang baboy nyo sa pulo? 

Ka Isyong: Ay utoy, ang inahin ko'y buntis na. ang laki.. tiyak kong malulusog na naman ang magiging biik nyan.. hindi ako gumagamit ng feeds na yan, etong kaning baboy,  sakwa (laman o pinag-ugatan ng saging o gabi na nakabaon sa ilalim ng lupa) lang ng punong gabi at saging ayos na.. mas masustansya pa.. hukayin ko nga lahat ng sakwa ah.. itinira ko na lang ung mapapakinabangan pa..

Langya, ang layo ng sagot sa tanong ko eh.. kaya madalas masabit nguso nito.. ang hilig humunta hehehe

Banjo: Teka ho't ako'y magtitimpla lang ng kape..

Kung maghihintay nga ng kape, maghahanda na rin ako ng San Mig light para sa mahabahabang huntahan..

Ka Isyong: kay tagal naman hehehe... biro lang utoy, wag na at malapit na din naman maghapunan.. ay sya ako'y paparine na..

Hehehehehe (sa isip isip ko lang)

Banjo: ay sige ho.. maglalabas pa naman sana ko ng pulutan at alak.. hahahaha...

Ka Isyong: Dyaskeng bata ire ah.. masakit ba..bangon jan... matapang iyan..

Napatingin ako sa sinabihan ng matanda.. Isang bata pala nadapa.. Naapakan ang isang kahoy na nalalglag sa traysikel na may dalang mga sinibak na kahoy panggatong. Tumayo lang ang bata, parang walang nangyari, tumingin sa kanyang pinaggalingan.. (yan ang batang nayon.. matapang) inayos muli ang kahoy sa daraan.. (langya, inayos pa eh, napaisip tuloy ako sa inasal ng bata)

Maya maya, may batang humahagibis ng takbo, naapakan ulit ang kahoy, nadapa din.. pero ganon din.. tiningnan lang ang paligid kung may nakakita.. palibhasa, medyo tago ako dahil sa pader na nakaharang sa gilid ng tindahan. nagpagpag lang ng damit.. hinayaan lang si kahoy..tumakbo na muli..
Kalokong bata nung nauna, para lang may matisod ulit kaya pala inayos pa ang magkakaharang ng kahot sa daan.. tsk tsk..

Papasok na ko sa loob ng bahay ng may narinig na naman ako na parang nadapa.. kilala ko ito.. anak ito ni Ka isyong. naglaro pa siguro sa ibaba kaya ngayon lang umuwi... oo nga pala kasama sya kanina ni ka isyong nung mapansin kong papunta pa lang sila sa pulo.. narinig kong nagsalita ang bata..

Bata: Aray ko.. tsk sino bang naglagay nito dito.. alam na nakakatalisod eh.. hmmmpp, jan ka nga sa tabi,  mamaya may matisod pa ulit sayo..

Kinuha si kahoy at inilagay sa may tabi ng daan.. Napangiti ako sa inasal ng anak ni Ka Isyong.. Sa loob loob ko.. Yan ang bata, matapang na, may kababaang loob pa, ayaw nyang may matisod pa ulit kaya itinabi nya ang kahoy na panggatong..

Hindi pa ko umaalis sa pwesto ko dahil malalim ang aking pagiisip sa ginawi ng anak ni Ka Isyong, maya maya bumalik ang bata sa kanya pinagkadapaan, kinuha si kahoy at binitbit pauwi.. Aba, at mautak pa..